Menu
Historia wodoru

Historia wodoru – początki

Każdy z nas słyszał o tym gazie w szkole na lekcjach chemii. Wiele mówi się o zastosowaniu wodoru jako alternatywnego źródła energii. Jak jednak doszło do odkrycia pierwiastka? Oficjalna wersja mówi o odkryciu wodoru w drugiej połowie  XVIII wieku. Historia wodoru jako pierwiastka wykorzystywanego przez człowieka może być jednak dłuższa. Niektórzy uważają, że był on znany już dawnym alchemikom.

Historia wodoru wiąże się z jedną z najbardziej ekscentrycznych postaci historii nauki. Po raz pierwszy jako odmienny pierwiastek opisał go brytyjski chemik Henry Cavendish. Pochodził on z bogatej arystokratycznej rodziny, co umożliwiło mu otwarcie laboratorium i finansowanie własnych badań.

Cavendish był geniuszem wyprzedzającym swoją epokę, a jednocześnie ekscentrykiem i człowiekiem wyalienowanym ze świata. Znana jest jego niechęć do kobiet, nigdy z nimi nie rozmawiał, nawet służba kobieca nie mogła przebywać w jego towarzystwie. Jego życie towarzyskie poza rodziną ograniczało się do sporadycznych kontaktów z innymi naukowcami.

Poza kilkoma wyjątkami nie opublikował również swoich prac, a zajmował się wieloma zagadnieniami i dokonywał odkryć, które powtórzono dopiero wiele lat później. Jako pierwszy określił z dużą dokładnością masę ziemi, odkrył prawa znane później jako: prawo Ohma, prawo Coulomba czy prawo Daltona. Jest on uważany za człowieka, który pierwszy opisał wodór jako osobny pierwiastek. Teorię swoją zawarł w artykule z 1776 roku.

Samo odkrycie wodoru przypisuje się natomiast wcześniejszym postaciom, na przykład szwajcarskiemu alchemikowi Paracelsusowi. W roku 1671 Robert Boyle otrzymał wodór poprzez zanurzanie metalu w kwasie solnym. Zarówno Boyle jak i Cavendish zauważyli szybko, że otrzymywany przez nich gaz jest łatwopalny, wybuchowy i o wiele lżejszy od powietrza.

Kiedy Cavendish badał właściwości wodoru, operował początkowo dawnym systemem pojęć. Rozważał on możliwość, że palne powietrze, jak nazywano odkryty pierwiastek, jest flogistonem. Teoria flogistonu próbowała wyjaśnić naturę spalania. Flogiston miał znajdować się w substancjach palnych. Był on uwalniany do powietrza w procesie spalania, bądź przekazywany innym pierwiastkom (pozyskiwanie żelaza z rudy). Teorię tę jednak wkrótce obalono.

Łacińska nazwa wodoru (hydrogenium) nadana została przez francuskiego uczonego Antoine’a Lavoisiera. Prowadząc prace nad tworzeniem wody z połączenia dwóch pierwiastków, nadał on nazwę jednemu z nich pochodzącą od greckich słów: hydōr – woda  i genes – tworzący.

Polska nazwa pochodzi z początków XIX wieku i początkowo brzmiała wodo-ród, gdyż z gazu powstawała woda. W późniejszych latach dopiero nazwa uległa skróceniu do obecnej formy. Wcześniej również w Polsce nazywano wodór palnym powietrzem.

Wczesna historia wodoru jako paliwa

Ponieważ wodór jest znacznie lżejszy od powietrza, wkrótce po odkryciu zaczęto stosować go jako gaz służący do wypełniania balonów. Pierwszy lot człowieka balonem wypełnionym wodorem odbył się już w 1783 roku. Konstruktorami aerostatu byli Jacques Charles, Anne-Jean Robert i Nicolas-Louis Robert.

Badania nad wodorem doprowadziły też do powstania pierwszego na świecie silnika spalinowego. W roku 1806 François Isaac de Rivaz, oficer artylerii skonstruował silnik zasilany mieszanką wodoru i powietrza. Rok później użył on swojego wynalazku do napędzania pierwszego na świecie samochodu spalinowego. Sukces francuza zachęcił do tworzenia eksperymentalnych silników napędzanych różnymi paliwami. Jednak pierwsze pojazdy spalinowe były zdolne do pokonywania bardzo krótkich dystansów i na samochód, który rozpoczął erę motoryzacji, trzeba było czekać aż do lat osiemdziesiątych XIX wieku.

Kolejne odkrycia uczyniły z wodoru paliwo rakietowe. W 1898 roku szkocki chemik James Dewar jako pierwszy skroplił wodór.

Inne badania nad wodorem doprowadziło do odkrycia możliwości wykorzystania go w energetyce jądrowej. W 1931 roku odkryto deuter. Różnica między najczęściej występującą formą gazu – protem a o wiele rzadszym deuterem wiąże się z budową jądra atomowego. W pierwszym przypadku atom składa się z protonu i elektronu, w drugim natomiast jądro zawiera dodatkowo neutron. Rok później odkryto ciężką wodę, w której skład wchodzi deuter zamiast wodoru zawierającego tylko proton.

Trzej chemicy: Ernest Rutherford, Mark Oliphant i Paul Harteck w 1934 roku po raz pierwszy otrzymali tryt – wodór z dwoma neutronami w jądrze.

Wojciech Ostrowski

2 odpowiedzi na “Historia wodoru – początki”

  1. Martwiak pisze:

    Gdyby były źródła to artykuł byłby pełny, tak czy siak dobrze się czyta 🙂

  2. Todi pisze:

    Ciekawe czy Polska strategia wodorowa to będzie kolejny shit jak z centralnym portem lotniczym

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Udostępnij

  • Polecane

    NO CONTENT